Ой-көкпар

Жақында ғана «еліміздегі ұлттық компаниялардағы бос жұмыс орындарына мамандарды қабылдау бойынша конкурстар жарияланып, оған қатысқан үміткерлердің ішінде шетелден білім алып келгендер көптеп таңдалды» деген мәліметтер тарай бастады. Әсіресе әлеуметтік желілерде «шетелдік оқу орындарын тамамдап, елге қайта оралған жастарымыздың жұмысқа орналасуына басымдық беріледі» деген даулы тараптар бұл мәселенің бір ұшы отандық оқу орындарының беделіне барып тиіп, нұқсан келтіретінін тілге тиек етеді. Алайда «Болашақ» сынды мемлекеттік бағдарламалармен шетелде білім алу мүмкіншілігіне ие болған жастарды жұмыспен қамтудың өзіндік пайдалы тұстарын түсіндіргісі келетін тарап та жоқ емес. Осы орайда «Ұлттық компанияларға жұмысқа орналасуда шетелден келгендерге ғана басымдық беру арқылы отандық оқу орындарының беделін түсіріп алмаймыз ба?» деген сұрақты мамандардың қызу талқысына салып көруді жөн санадық.

Нұрлан ӨТЕШОВ, ҚР Білім және ғылым министрлігі Жастар ісі жөніндегі комитетінің төрағасы:

иә

– Ұлттық компаниялардағы бос жұмыс орындарына тек шетелде оқып келгендерді іріктеп алу, әрине, дұрыс емес. Жарайды, егер белгілі бір мамандықтар бойынша шетелден келген қазақстандық мамандар таңдалып алынады десе – бөлек әңгіме, бәлкім, қалай да түсінуге болар ма еді?! Дегенмен қазіргі біздің отандық жоғары оқу орындарындағы білім беру сапасы шетелдегіден асып түспесе де кем емес. Барлығы демей-ақ қояйын, бірақ қазақстандық кәсі­би білім беру негізі бүгінде талайды мойындатып, талай жерде дәлел­денген болатын. Тіпті қазақ­стандық білім сапасын қазір көпшілік «шетел­мен бәсекелес бола алады» деп те жатады.  

Өз басым отандық жоғары оқу орын­да­рының түлектері ұлттық ком­па­ния­ла­рымызда жұмыс істеуге лайықты, білімдері мен біліктіліктері қажетті дәрежеде деп есеп­­теймін. Бәлкім, шетелде біздің елде жоқ мамандықтар бар шығар, егер мәселе осы­ған келіп тірелсе, әрине, шетелден кел­ген жастарымыз жұмыстарын істей берсін, дау жоқ, бірақ барлық мамандық бо­йын­ша өзі­мізде маман жоқ деп айтуға негіз кө­ріп тұрған жоқпын. Ұлттық ком­па­ния­ларға жұ­мысқа орналасуға шетелден оқу бітіріп келгендерге ғана басымдық беру ар­қылы отандық жоғары оқу орын­да­рының бе­де­лін түсіріп алмасымызға кім кепіл?! Олай дейтін себебім, түлектерге шек­теу қойып, таңдау жасаудың өзі құ­қық­тық жағынан бол­сын, материалдық не­месе моральдық жа­ғынан болмасын, дұ­рыс емес. Қа­ра­па­йым адамның өзіне тү­сінікті, егер жас­тардың са­на­сында «мені бәрібір жұ­мыс­қа ал­май­ды» деген ой туын­­дайтын болса, отан­дық оқу орын­да­рында кім оқы­ғы­сы ке­ле­ді?! Ал шетел асып, бі­лім алуды кез кел­геннің қалтасы көтере бермейді ғой?! Әри­не, мұнымен ше­тел­ден кел­ген ба­уыр­лар мен елі­мізде білім алып жатқан қа­ра­көз­­де­­рімізді бөле-жарып қа­­ра­ған­­дығым емес, деген­мен жас маманның білім ал­ған же­­ріне, еліне қарай жұ­мыс­пен қамту нағыз әді­лет­сіздік деп есептеймін.

Шалатай МЫРЗАХМЕТОВ, Мәжіліс депутаты:

жоқ

– Өз басым Қазақстанның ұлттық компанияларында бар бос жұмыс орындарына маман қабыл­дау бойынша конкурстар ұйым­дас­тырылып, жұмыстан үмітті маман­дардың ішінде шетелден білім алып келгендерге басымдық беріліп, солар ғана таңдалып алыныпты дегенді ресми түрде естіген емеспін. Тіпті солай болған күннің өзінде шетелде білім алғандарды жұмыс­пен қамтып жатқаннан ешқандай әбестік көріп тұрған жоқпын. Ұлттық компанияларға жұмысқа орна­ласуға шетелден бітіріп келгендерге ғана басымдық беру арқылы отан­дық оқу орындарының беделін түсі­ре­міз деп қалай айтуға болады? 

Мысалы, сол «Болашақ» бағдар­ла­масымен шетелдік жоғары оқу орында­рында білім алған жастарымыздың барлы­ғы дерлік – отандық оқу орындарының тү­лек­тері. Қазір «Болашақпен» тек Қа­зақ­станда бакалаврды бітірген, қолында ди­пломы бар жастар ғана шетел асып магис­тратурада оқиды. Демек, бұл, бір жағынан, отандық оқу орнының беделін керісінше көтереді емес пе?! Иә, бұрын бакалаврды да шетелден оқуға болатын, бірақ соңғы бес-алты жылда бұл жүйе тоқтатылды. Сондықтан «жас мамандарды жұмыспен қамтуда оқу орындарының беделі артады, яки түседі» деп айтудың өзі дұрыс емес деп есептеймін. Отандық жоғары оқу орнын аяқтап, шетелде білімін ұш­тас­тырған жастардың қандай жазығы бар? Оның үстіне мемлекет сол жастарды оқыту үшін мемлекет қазынасынан жылда қыр­уар қаржы бөледі. Демек, біз олардың білімін пайдалануға тиіспіз. Мемлекет жастарға шетелде оқу мүмкіншілігін сый­лады ма, ақысын қайтарсын, мем­лекетке қызмет етсін. Елімізде жоқ жа­ңалықтарды шетелде көрген, білгенімен толықтырып, экономиканың өркен­деуіне атсалыссын. Сондықтан шетелде оқып кел­ген мамандарға ұлттық ком­па­ниялардан жұмыс ұсынудың сол ком­паниялардың жұмыс сапасына қатысты, жал­пы, елдегі әлеуметтік жағдайды көтеруге қатысты өзіндік ерекшеліктері, пайдалы тұстары, ұтымды жақтары бар деп ойлаймын және «шетелде оқыды, жұмыспен қамтылды» деп ренжу орынсыз дүние деп есептеймін.

alashainasy.kz