Оқулық жазу ісіне мұқият болайық

Қазіргі таңдағы мектептегі оқушы­ларға және жоғары оқу орындарындағы студенттерге арналған оқулықтардың са­пасы сын көтермейді.

Тіпті кітап дүкен­деріндегі сөрелерде және кітапханаларда орта және жоғары білім беру жүйесіне арналған оқулықтардың саны барған сайын ұлғайып барады. Бірақ олардың саны бар да, сапасы соған сәйкес келмей жатады. Сол себепті білім алып жатқан жастар сондай оқулықтардан үлкен зиян көріп жатқандығы белгілі. Міне, осыдан келіп университет қабырғасында оқып жатқан студенттердің өздері «бізге қо­ғамдық-гуманитарлық пәндердің уни­верситеттерде қайтадан оқытудың қан­шалықты қажеті бар?» деген сөздері айтылып жатады. Ол әсіресе, тарих пәніне де қатысты болып отыр. ЖОО-дағы сту­денттердің арасында қалыптасқан мұн­-дай пікірлер күн санап белең алуда. Бұл жастардың өздерінің төл тарихына деген құрметінің болмауынан туындап отыр. Ол үшін тарихшылар қауымы Қазақстан та­рихын ЖОО-да оқытудың жаңа методо­ло­гиялық моделін ойлап табуы қажет. ЖОО Қазақстан тарихын оқытатын оқу­лық­тар мен мектеп оқулықтары бір-бірі­нен өзара жүйелік және мазмұны жағынан едәуір ерекшеленуі қажет. Өйткені қазіргі студенттерге мектеп қабырғасында та­рихқа қатысты алған білімін универ­си­тет­терде жаңа методологиялық әдіс-тәсіл­дерді қолданып, білімдерін одан ары қа­рай жетілдірудің орнына, оны дәл сол қал­пында қайталап оқытып жатады. Осы­дан кейін студенттердің тарих пәніне деген қызығушылықтары жоғалады. Ал­дымен бұл іске білек сыбанып кіріспес бұрын, шетелдердегі тарих оқулықта­ры­ның жазылу ісіне назар аударуымыз қа­жет. Барлығын ой елегінен өткізіп алған­ соң ғана бұл жұмысқа ден қоюымыз­ға болады. Өткеннің қателігін бүгін қай­таламайық. Мектепте оқитын оқушыларға арнап жазылатын жаңа мазмұндағы оқу­лықтар негізінен, ғылыми ауыр тілде емес, қайта оқуға жеңіл әрі көркем тілде жазы­луы тиіс.
Жуырда Астанада Л.Гумилев атын­дағы Еуразия Ұлттық университетінде ҚР Мемлекеттік хатшы М.Тәжиннің төраға­лы­ғымен «Қазақстан Республикасының ұлттық тарихын зерделеу» жөніндегі ве­дом­ствоаралық жұмыс тобының кеңей­тілген отырысы болып өтті. Бұл отырыста тарих ғылымына қатысты келелі мәселелер көтерілді, соның ішінде тарих оқулықтарын қайта жазу. Оқулық жазу ісіне қатысты Мемлекеттік хатшы М.Тәжин: «Білім жә­не ғылым министрлігі Қазақстан та­ри­хы­ның екі арқаулық оқулығын: ежелгі за­мандардан бүгінгі күнге дейінгі ұлттық тарих, сондай-ақ тәуелсіз Қазақстанның қазіргі заманғы тарихы оқулықтарын даярлаудың және оқу үдерісіне енгізудің жоспарын дайындап, ведомствоаралық жұмыс тобының қарауына ұсынуға тиіс. Бұл жұмыс балалар мен жастардың та­рихқа деген қызығушылығын қалыптас­тыруға, білім алуға деген ұмтылысын ын­таландыруға себепші болады» дегенді айт­ты. Оқулық жазу оңай шаруа еместігі баршамызға белгілі. Сондықтан да бұл іске үлкен жауапкершілікпен қарауымыз керек. Тарих оқулығын жазу ісіне өте тәжірибелі және оқулық жазу ісімен жете таныс ғалымдар мен мұғалім мамандар жұмылдырылуы тиіс. Жақында аталмыш жиынға орай «Казахстанская правданың» мәжіліс залында мектеп және ЖОО-да оқитын оқушы және студенттерге арнап жаңа оқулық жазу жөнінде кеңейтілген отырыс болды. Отырысқа қоғам қайрат­керлері, ЖОО-ның оқытушы ғалымдары мен ғылыми-зерттеу институттарының ға­лымдары қатысып, олардың әрқайсысы жа­ңадан жазылатын оқулықтарға қатыс­ты жеке ой-пікірлерін ортаға салды. Мұн­дай отырыста мектеп қабырғасында са­-бақ беріп жүрген әдіскер-мұғалімдерді және «Жыл мұғалімі» деген атаққа ие бол­ған жас мамандарды да тартып, олардың да ой-пікірлерін ортаға салғанымыз дұрыс болар еді. Себебі мектеп қабырғасында оқушыларға сабақ беріп жүрген тарихшы-мұғалімдер қазіргі оқушылардың тарих пәніне қатысты сұраныстарымен және олардың ой-пікірлерімен жете таныс.
Жаңа әдістемеге сүйеніп жазылатын тарих оқулықтары еліміздің келешек жас ұрпақтарының тарихи санасының қалып­тасуына және отансүйгіштік, патриоттық рухта тәрбиеленуіне ықпал етуі керек.

Д.РАХЫМҚҰЛОВ,
Ш.Уәлиханов атындағы
Тарих және этнология
институтының
аға ғылыми қызметкері,
тарих ғылымдарының кандидаты,
Жас ғалымдар кеңесінің төрағасы

aikyn.kz