Әлемге танылған оқу ордасы

Елбасы Н.Ә.Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауы арқылы 20 жылдан аса уақытта атқарылған іс-шараларды қорытындылап, алдағы жылдарда атқарылуы тиіс мәселелердің басын ашып, болашаққа бағдар жасап, жаңа саяси бағыттың негізін қалады. «Қазақстан – 2050» ұзақмерзімді Стратегиясы 2030 Стратегиясының жалғасы деуге болады. Онда қалыптасқан мемлекетіміздің болашақта әлемнің ең дамыған 30 елінің қатарына кіру міндеті мен елдің барлық салаларын дамытуға бағытталған негізгі асырылуға тиісті 7 басымдықты айқындап берді. Стратегияның «Білім және кәсіби машық – заманауи білім беру жүйесінің, кадр даярлау және қайта даярлаудың негізгі бағдары» деп аталатын 4-ші тармағында Ұлт Көшбасшысы: «Бәсекеге қабілетті дамыған мемлекет болу үшін біз сауаттылығы жоғары елге айналуымыз керек» деген болатын. Онда білім беру жүйесін модернизациялау: білім беру ме­ке­­мелерін оңтайландыру; оқу-тәр­бие үде­рі­сін жаңғырту; білім бе­ру қыз­­­­­­меттерінің тиімділігі мен қолжетімділігін арттыру сияқты үш негізгі бағытқа ерекше мән берілді.

Жаңа ғасыр қоғамды қайта құру жағда­йын­да Қазақстан Республикасының білім беру саласындағы басты міндеттердің бірі – ұлттық ерекшеліктерді ескере отырып, жас ұрпаққа білім мен тәрбие беру ісін дамыту және жетілдіруді басты мақсат етіп отыр. Мемлекет мүддесін жоғары қойып, ел игілігі жолында қызмет атқарған Президентіміз Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жаңа Жол­дауындағы «Қазақстан – 2050» Стратегия­сы бо­лашақтың іргетасын берік қалануына негіз болды.
«Қазақстан – 2050» Стратегиясының мазмұнында халықтың әл-ауқаты, әлеуметтік жағдайы, экономика, білім мен ғылым, ел дамуының барлық салалары қамтылып, оларды дамытудың жолдары көрсетілген. Әрине, Елбасының Қазақстан халқына Жолдауы ғылыммен айналысып, ұрпақ тәрбиелейтін педагог-ұстаздар үшін болашақтағы білім мен ғылымды дамытудың жаңа деңгейін айшықтады. Педагог-ұстаздар елдің болашағы – жастарымыздың білімді де тәрбиелі, саналы да инабатты, өз халқы мен Отанын сүйе білетін жігерлі болып қалыптасуына аянбай тер төгеді. Бүгінгі таңда оларға жүктелген міндеттің жүгі ауыр екендігі баршаға аян.
Биыл сәуір айында өткен «­Назарбаев университеті», «Назарбаев зияткерлік мектептері» және «Назарбаев қоры»  жоғары қамқоршылар кеңесінің отырысында Президент Н.Ә.Назарбаев еліміздің индустриялық-инновациялық даму бағдарламасын жүзеге асыру міндеттерін орындау ғылым, білім беру мен кадрлар даярлаумен тығыз байланысты екендігін айта келіп, «ХХІ ғасырда Қазақстанның дамуы халыққа білім беру ісіне тікелей байланысты болады. Бүкіл дүниежүзінде солай» деп атап өтті. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ректоры, тарих ғылымдарының докторы, академик Ғ.М.Мұтанов «Егемен Қазақстан» газе­тін­де жарияланған мақаласында Елбасы нұс­қауы­ның мән-маңызы зор екенін былай пайымдап түсіндірген болатын: «Бәсекеге қабілетті, қуат­ты өндіріс орындарын өркен­дету үшін ең алдымен озық инно­вациялық технологиялар мен бәсекеге қабілетті білімді игерген білікті, кәсіпқой, озық ойлы мамандар қажет». Демек, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық универ­ситеті де ортақ іске өз үлесін қосады.
Елбасы Н.Ә.Назарбаев ҚазҰУ-дың 75 жылдық мерейтойына орай құттықтау сөзінде былай деді: «Қазақтың әл-Фараби атындағы ұлттық университеті 75 жыл ішінде талай асулардан, күрделі кезеңдер мен қилы жолдардан өтті. Осы жылдар ішінде мың-мыңдаған қазақстандық жастар білім алды, армандарын асқақтатып, қияға қанат қақты. Ел аузындағы кеше мен бүгінгі айтулы ғалымдарымыз ұлттық тарих, экономика мен мәдениетке қатысты іргелі зерттеу еңбектерін осы университет қабырғасында жазып, ел игілігіне айналдырды. Бүгінгі таңда әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті – тәуелсіз Қазақстанның кадрлар дайындайтын негізгі орталығының бірі деуге әбден болады. Дәл қазірдің өзінде республикамыздың басқару жүйесінде отырған білікті мамандар мен талантты ғалымдардың, дарынды пе­дагогтардың үлкен тобы осы киелі шаңырақтан шыңдалып шыққандар. Университет түлектері байтақ Отанымыздың барлық түкпірінде жеңісті де жемісті қызмет етіп жатыр».
Иә, айтса айтқандай, Қазақ ұлттық университетінің қабырғасынан түлеп ұшып ,ел дамуына өзіндік үлес қосқан қайраткер қаншама десеңізші! Зейнолла Қабдолов, Әбіш Кекілбаев, Мұхтар Мағауин, Дулат Исабеков, Қадыр Мырза Әлі, Тұманбай Молдағалиев, Тұрсын Жұртбай, Жүрсін Ерман, Нұрлан Оразалин, Әзілхан Нұршайықов, Рахман Алшанов, Ақмарал Арыстанбекова, Мырзатай Жолдасбеков, Бақытжан Жұмағұлов, Қайрат Мәми, Тауман Төреханов секілді әйгілі тұлғалардың еңбегін ел жақсы біледі. Университет бүгінгі таңда да заман талабына сай түлектерді дайындауда.
Қара шаңыраққа айналған ұлттық университетіміз ең бірінші болып оқу жүйесіне кредиттік технологияда білім беруді толығымен енгізгенін айрықша атап өткен жөн. Халықаралық сапаға лайық етіп мамандарды дайындауда көптеген дамыған елдерде қолданылатын технологияның біздің елде, ҚазҰУ-да толығымен енгізу мәселесі кең үрдіске айналды. Мұның басты артықшылығы кредиттік технологияға сай оқу бағдарламаларын, стандарттар мен ғаламтор жүйесін, педагог-кадрларды жаңашылдыққа үйрету мәселелері кешенді түрде тез арада қолға алынды.
Университет аумағы Wi-Fi желі­сімен то­лық қамтылған. Кез келген уа­қытта жатақ­хана мен университет корпустарында, универ­ситеттің көз тартарлық, жұмысқа ың­ғай­лы аумағында ғаламторды емін-еркін пай­далануға жағдай жасалынған. Бұл жүйеге студенттер де, оқытушылар да тез арада үйренді.
Бұл оқу ордасында ғылыми-зерттеу ба­ғы­тында маңызы бар ауқымды іс-шаралар жүзеге асырылып жатыр. Осы орайда, халықаралық ғылыми институттармен, ғылыми орталықтармен тығыз байланыс орнатып, тәжірибе алмасу мәселесі қарқынды дамып жатқанын баса айтқан жөн. Оқытушылар мен студенттер тәжірибе алмасу мақсатында шетелдерге баруға, оқуға мүмкіндіктер алды. ҚазҰУ қабырғасында жаңа жүйедегі ғылыми-зерттеу институттары мен орталықтар, бүгінгі талапқа сай жабдықталған ғылыми зертханалар жұмысы іске қосылды. Химия, физика, биология, география факультетінің студенттері мен магистрлері үшін оқу бітіру жұмысын жазу барысында ғылыми тәжірибе жасауға тура келеді. Себебі дәл осы факультет студенттері мен магистрлері оқу бітіру жұмысына ғылыми эксперименттің нәтижесін қорытынды етіп жазады. Білікті мамандар даярлауға бейімделген ҚазҰУ үшін жас ғалымдардың, студенттер мен магистрлердің ізденістерін қамтамасыз ету қиынға соққан жоқ. Тарих факультетінде «археология және этнология» ғылыми-зерттеу орталығы, тас дәуірінің зертханасы, камералық өңдеу лабораториясы қызмет етеді. Тарих факультетінің қазіргі жетістігі ауыз толтырып айтуға тұрады. Себебі Республикамызда алғашқылардың бірі болып PhD докторантурада тарих, дүниежүзі тарихы бағыттары бойынша мамандар дайындала бастады. Тарих факультетінің алыс және жақын шетелдермен халықаралық ғылыми байланыстары тығыз орнатылған. Сол себептен факультет студенттері, оқытушы-профессорлары мен докторанттары алыс шетелдердің алдыңғы қатарлы білім беру және ғылыми орталықтарында тәжірибеден өтуге жағдай жасалған. Оның қатарында Германия, Түркия, Жапония, Қытай, Ресей, Италия, Голландия, Франция сияқты алпауыт елдердің мамандарымен бірге ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізіп, бірлескен  экспедицияларға қатыса алады.
Тарих факультетінің палеолит мұ­ра­жайы, ежелгі және орта ғасыр­лар­дағы Қазақстан археологиясы мұражайы, этнография мұражайы бар. Тың деректерге толған мұражайдан көп­теген қызықты мәліметтер алуға болады. Мұражайлар – ұлттық тарихымыздың терең­дігі мен мәдениетіміздің жоғары екен­дігінің дәлелі. Бұл мұражайлардың басты міндеттері – имидждік, білім мен тәрбие беру, ғылыми-инновациялық, танымдық болып табылады. Осында сақталған жәдігерлер мен ар­хеологиялық деректердің негізінде біз қазақ халқының бай тарихынан, ата-бабала­рымыздың жүріп өткен жолынан хабардар боламыз.
Факультеттегі Қазақстан тарихы кафе­д­­­расының Қырғызстан, Өзбекстан, Ресей сияқты шетелдердің кейбір жоғары оқу орындарымен және ғылыми мекемелерімен халықаралық байланыстары артып келеді. Түркия, Жапония, Иран, Польша, ЮНЕСКО, IREX және т.б. халықаралық ұйымдардың ғалымдарымен ғылыми байланыс орнатыл­ған. Кафедра ұжымы тарихшы мамандарды даярлау мен тарих ғылымына өзіндік үлес қосуда. Сонымен қатар университеттің басқа факультеттерінде Қазақстан тарихы пәні оқытылатын болды.
Биыл ҚазҰУ-де Орталық Азияның жоғары оқу орындарындағы ең үлкен кітапханасының тұсауы кесілген болатын. Жаңа кітапхана заманауи үлгіде жасалып, әлемнің талаптарына сай техникалық құралдармен жабдықталған, оның қорында екі миллион­нан астам кітап бар. Оқулықтар, монографиялар, классикалық көркем әдебиеттер, сирек кітаптар мен ХVI-XIX ғасырлардағы қолжазбалар, 250 мың данадан астам мерзімді басылымдар жинақталған. Енді біздің студенттер, жас ғалымдарымыз бен оқытушы-профессорларымыз керекті материалдарын, кітаптарын университеттің өзінен іздестіріп, зерттеу жасауға қолайлы болды.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министр­­­лігінің тікелей бастамасымен еліміздегі жоғары оқу орындары секілді ҚазҰУ-де оқу үдерісін демократияландыру бағытында кредиттік оқыту технологиясы жүйесін жоспарлау мен ұйымдастырудың жаңа әдістерін қолдану, Дублин дескрипторларына сәйкес модульдік білім беру бағдарламаларын дайындап, бірнеше тілде білім беруді же­тілдіру жұ­мыстары ауқымды түрде жүзеге асырылуда. «Қазақстан – 2050» Стратегия­сында Елбасы атап көрсеткен өзектілігі кеміген және сұранысы төмендеген білім пәндерін заманауи жаңа академиялық пәндермен алмастыру, академиялық еркін­дікті дамыту бағытында білім беру бағдар­ла­ма­ларының құрылымы мен мазмұны толықтырылуда.
Университеттің білім мен ғылымды дамуына қосып отыр­ған үлесін беделді халықаралық ұйымдар да жоғары бағалай бастады. Сөйтіп, жекелеген пәндер бойынша əәлем­дегі 400 топ университеттер қата­рынан орын алды, QS топ университеттер рейтин­гісінде әлемдегі 700 топ университет арасында 390-шы орынды иеленді. Халықаралық QS агент­тігі әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-ды әлемдік университеттер арасында тұрақты даму мәселесі бойынша көшбасшы деп атады. Сондай-ақ QS Stars анықтамасы бойынша ҚазҰУ Орталық Азияда бірден-бір үш жұлдызды университет мәртебесіне ие болды. ҚазҰУ БҰҰ-ның «Акаде­мия­лық ықпал» бағдарламасына қабылданған тұң­ғыш әрі жалғыз университет болып табылады. Университет ректоры академик Ғалымқайыр Мұтанов Орталық Азия елдері мен Қазақстандағы жоғары оқу орындары ішінде бірінші болып арнайы шақырумен халықаралық университеттер ректорлары қауымдастығына (International Association of University Presidents (IAUP)) қабылданды. Ректорлар қауымдастығының президенті Нил Кингтің айтуынша, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ «Академиялық ықпалдылық» бағдарламасының белсенді қатысушысы ретінде халықаралық деңгейде танылды. Ендігі жерде әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ғылым мен инновация, тұрақты даму, адами капитал және т.б. салалар бойынша бірлескен жобаларға бастамашы болуға мүмкіндік алды. Бұл университетіміз және оның ректорының халықаралық қауымдастықта беделі жоғары екендігінің нақты дәлелі болса керек.
Президент Н.Ә.Назарбаев алғаш рет экологиялық ойлау мен мәдениетінің жаңа ғы­лы­ми парадигмасын құрайтын ға­лам­дық энергия-экологиялық Стра­тегияны тұжы­рымдамасын ұсынған болатын. Осы жобаны негізге алған ҚазҰУ отандық ғылымда алғашқы наноспутник жасауды Қазақстанда бірінші болып қолға алды. Бұл жобаны іске асыру Токио университетімен бір­лесе халықаралық консор­ци­ум­дағы қазақстандық ЖОО кір­ген UNIFORM Project аясында басталды.
Университет ұсынған «Қа­зақ­стан Тәуел­сізді­гі­нің 20 жыл­дығына – 20 инновация» жобасы зерттеу университетіне айналдыруға негізделген маңызды іс-шара деп айтуға болады. Бұл жобаның негізгі мақсаты – ғылыми-зерттеу, конструкторлық-тәжірибелік өң­деу нәтижелерін көп салалы ғы­лыми техно­ло­гия­ларға конвертациялауды одан әрі өндіріске ен­гізіп, еліміздің әлеу­меттік-эко­номикалық және ин­дус­­триялық-инновациялық дамуына үлес қосу болып табылады. Олар нано-биотехнология, энергетика, қоршаған ортаны қор­ғау, дә­рі­гер­лік, ақпараттық тех­нологиялар және қауіпсіздік сияқты өте қажет, бүгінгі заманның сұранысына сай бағытталған сала­лар­ға жаңа ғылыми технологияларды енгізуге, оларды өндіріске пайдалануға негізделеді. Бұл күндері университетте білім беру мен инновация аясында көптеген жұмыстар жүргізіліп жатыр.
Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық уни­верситеті ғылым, білім беру мен инно­ва­цияның орталығы ретінде жаңа технологиялар мен инновациялық әдіс-тәсілдерді алдағы уақытта да жо­ғары деңгейде енгізіп, Қазақстан Рес­публикасының дамуына айтарлықтай үлес қоса беретіні күмәнсіз.

anatili.kz