Латын қарпіне көшуге асықпауымыздың сыры неде?

Смағұл ЕЛУБАЙ, жазушы: 
- Менің пайымдауымша, ла­тын әліп­биіне көшуді асықпай жүзеге асырған жөн. Өйткені бұл оңай іс-шара емес, ал­дымен, оған жан-жақ­ты дайындық керек. Меніңше, бұл істі былай жүзеге асы­руға бо­лады. Мысалы, үс­ті­міздегі жылы қыр­күйек айында алғаш рет мек­­теп табал­дырығын аттап, бірінші сы­ныпқа бара­тын жеткіншектерге міндетті түрде латын әліпбиін үй­ретуді қолға алу керек. Сонда ара­да 10 - 11 жыл­дан соң әлгі жеткін­шек­тер латын әліпбиін терең меңге­ріп шы­ғатын болады. Ал егер біз жаппай табан астында латын әліпбиіне өтетін болсақ, онда ке­ңес өкіметі жыл­дарында ақын-жазушы­ла­рымыз­дың кири­лли­цамен жазған шығармала­ры бо­лашақ ұрпаққа түсініксіз бо­лып қалады ғой?!. Сон­дықтан да ке­йінгі толқын жас буындар­дың мектеп қабырғасын­да ки­рилли­цамен қоса, латын әліп­биін қа­тар оқитындай жағдай жа­сауы­­­мыз қажет. Өйткені еліміз латын ғар­піне көшкен кезде ки­рил­ли­цамен жазылған шығарма­ла­­рымыз да­лада қалмауы керек. Он-­сыз да халқымыз өзінің қа­лыптасу та­ри­хында үш рет әліпбиді ауыс­тырды. Осының сал­дарынан қазақ елінің біраз тарихы мен бірқатар маңыз­ды шығар­ма­лары ескерусіз қалып та кетті. Ал мұның мәде­ние­тіміз бен әде­бие­тіміздің да­муы­на орасан зор кесірін келтіргені белгілі.

Нұрлан СЕЙДІН, саясаттанушы: 
- Бұл мәселе біздің стратегия­лық зерттеулер институтында сан мәрте тал­қыланып, зиялы қауым өкілдері өз ой­ларын ортаға салған-ды. Бұл тұста менің айтарым, біздің қоғамның еш нәрседен қорықпас­тан латын әліпбиіне көшкені жөн. Бұл ең алдымен ұлттық саясаты­мызды анағұрлым ілгерілетуіміз үшін қажет. Бұл тұста түркі тілдес елдердің тәжіри­белеріне сүйене отырып, олардан ең қажеттісін ал­ғанымыз мақұл. Мысалы, Өзбек­стан, Түрiк­менстан, Әзірбайжан мем­лекет­­те­­рі ың-шыңсыз латын әліпбиі­не көш­ті. Олар ең алдымен, қарапайым ха­лықтың латын әліп­биін жан-жақ­ты меңгеруіне ба­рынша жағдай жаса­ды. Латын­ша­ға көшудің бір артық­шы­лығы, түбі бір Түркиямен және бас­қа да түркі тіл­дес елдермен тығыз қа­рым-қатынас жасауға жол ашы­лады. Өзбекстанның қажетті шара­ларды нақты жүзеге асыра алмауы сал­дарынан біраз қиындықтарға кез­дескені де ақиқат. Өйткені мұнда мемлекеттік ме­ке­мелер латын әліп­биіне ойдағыдай көшкенімен, қа­рапайым бұ­қара арасында елеулі кемшіліктер мен қиындықтар туын­дады. Демек, қа­жетті ұйымдастыру шараларын ойдағыдай жүзеге асы­рып алу ке­рек те, дереу әрі жап­пай латын әліпбиіне көшуіміз керек. Ал мұның өзі біздің ұлттық ақпарат­тық кеңіс­тігімізді, ұлттық интернет жү­йесін қалыптасты­руымызға ай­­қын жол ашып, шет­елдік ақпарат құ­ралда­рын біртіндеп ығыстырып шыға­руымызға мүм­кіндік берер еді. Әйтпесе, біздер әлі күнге кирил­ли­цаның кесірінен Ресейдің ақпа­раттық ықпалынан шыға алмай отыр­мыз. Ал латын әліпбиіне көшу ар­қылы мұндай келеңсіздіктерден оңай құтылуға бо­лады.

Мейрам МАЕМЕР, Қ.Сәтбаев атындағы Қазақ Ұлттық техникалық университетінің оқытушысы: 
- Егер біз еліміздің ертеңгі бола­ша­ғын, өркенді жастары­мыздың келеше­­­гін ой­лайтын болсақ, онда латын әліпбиі­не көшуді тездетуіміз қажет. Елбасы өзі­нің сөздерінде талай мәрте латын әліпбиіне көшу мәселесіне тоқталып, жүзеге асы­­руды қолдайтындығын білдірген-ді. Сонда біздің шенеу­нік­теріміздің қол қусырып қарап отыр­ғанына не жорық?.. Әсілінде, латын әл­іпбиіне көшу бізге өзге елдердің, дәлірек айтқанда, араб және түркі тілдес мем­лекеттердің мұра­ғаттарында ғасырлар бойы сақталып жатқан асыл қазынала­рымызды аршып алып, қажетімізге жаратуға жол ашады. Демек, ұлттық әдебиетіміз бен мәдение­тіміз бай мұрамен то­лығады. Бұған қоса, әлемдік ин­тернет ағысына еркін қо­сылуы­мыз­ға мүмкіндік туады. Бұл - кейінгі толқын, болашағымыз - жастары­мыз үшін үлкен жетістік екені ай­дан анық.

Источник:  www.aikyn.kz